सुजन न्याैपाने /छत्रदेव अर्घाखाँची ।
नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट अर्घाखाँची जिल्ला प्रतिनिधि सभा सदस्य पदको उम्मेदवारका रूपमा चयन हुनुभएका विष्णु खनाल ‘मुस्कान’ समकालीन अर्घाखाँची राजनीतिका एक अनुभवी, परिपक्व र विचारशील नेताका रूपमा परिचित नाम हुनुहुन्छ। लुम्बिनी प्रदेशका सहमहामन्त्री, तथा नेपाली कांग्रेस अर्घाखाँचीका पूर्व पार्टी सभापति रहिसक्नुभएका खनालको राजनीतिक यात्रा केवल पद र जिम्मेवारीमा सीमित छैन; यो यात्रा विद्यार्थी जीवनदेखि जनताको दुःख–सुखसँग जोडिँदै निरन्तर संघर्ष, संगठन र सेवाको इतिहास हो।
विष्णु खनालको राजनीतिक चेतनाको प्रारम्भ विद्यार्थी जीवनमै भएको पाईन्छ।
उहाँ अध्ययनका क्रममा देशको राजनीतिक अवस्था, लोकतन्त्रको मूल्य, सामाजिक असमानता र ग्रामीण भेगका समस्याले उनलाई गहिरो रूपमा प्रभावित गर्यो। विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय हुँदै जाँदा उनले संगठन, अनुशासन र विचारको महत्त्व बुझ्दै गए। यही समयदेखि उनी नेपाली कांग्रेसको लोकतान्त्रिक मूल्य, समाजवादउन्मुख नीति र जनमुखी राजनीतिप्रति आकर्षित भए।
विद्यार्थी राजनीतिमा रहँदा उनले केवल नारामा सीमित नभई संगठन विस्तार, सहपाठीहरूका समस्या समाधान र लोकतान्त्रिक अभ्यासमा जोड दिए। यही अभ्यासले उनलाई भविष्यको जिम्मेवार राजनीतिज्ञ बन्ने आधार तयार गर्यो। त्यसबेलादेखि नै ‘मुस्कान’ उपनामले चिनिन थालेका खनाल सरल बोली, आत्मीय व्यवहार र स्पष्ट विचारका कारण सबैको ध्यान तान्न सफल भए।
मुस्कान र नेपाली कांग्रेससँगको निरन्तर यात्रा
विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको विष्णु खनालको यात्रा नेपाली कांग्रेसको मूलधार राजनीतिमा निरन्तर अघि बढ्यो। पार्टीको स्थानीय तहदेखि जिल्ला र प्रदेश तहसम्म विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाल्दै उनले संगठन निर्माणमा उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरे।
विशेषगरी अर्घाखाँची जिल्लामा कांग्रेस संगठनलाई मजबुत बनाउन उनले गाउँ–गाउँ पुगेर कार्यकर्ता परिचालन, सदस्यता विस्तार र प्रशिक्षणमा समय दिए।
नेपाली कांग्रेस अर्घाखाँचीका पार्टी सभापतिको जिम्मेवारी सम्हाल्दा उनले संगठनात्मक अनुशासन, आन्तरिक एकता र जनसम्पर्कलाई प्राथमिकतामा राखे। पार्टीभित्र फरक मत र विचारलाई सम्मान गर्दै सहमति निर्माण गर्ने उनको शैलीले कांग्रेसलाई जिल्लामा थप सुदृढ बनाएको धेरैको बुझाइ छ।
विष्णु खनाल ‘मुस्कान’ लुम्बिनी प्रदेशका सहमहामन्त्रीको भूमिकामा रहँदा प्रदेशस्तरीय राजनीतिमा पनि सक्रिय र प्रभावकारी देखिनुभयो। प्रदेश संगठन व्यवस्थापन, नीति निर्माणमा सुझाव, तथा केन्द्र र जिल्लाबीचको भूमिका निर्वाह गर्नु मुस्कानकाे प्रमुख योगदान हुन्। उनले प्रदेशभित्र कांग्रेस संगठनलाई चलायमान बनाउन कार्यकर्ता प्रशिक्षण, छलफल र संवादलाई निरन्तरता दिए।
प्रदेशस्तरको जिम्मेवारीले उनलाई केवल अर्घाखाँची मात्र होइन, समग्र लुम्बिनी प्रदेशका समस्या र सम्भावनाबारे सोच्न प्रेरित गर्यो। कृषि, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीका सवालमा प्रदेशस्तरीय दृष्टिकोण विकास गर्नु उनको राजनीतिक परिपक्वताको यक राम्रो उदाहरण मानिन्छ।
‘मुस्कान’ नामको अर्थ र राजनीतिक शैली विष्णु खनाललाई ‘मुस्कान’ भनेर चिनिनु केवल उपनाम मात्र होइन, उनको राजनीतिक शैलीको प्रतिबिम्ब पनि हो। कठिन परिस्थितिमा पनि संयम, शालीनता र सकारात्मक दृष्टिकोण राख्नु उनको विशेषता हो। विरोधी विचारसँग पनि सम्मानपूर्वक संवाद गर्न सक्ने क्षमता, आलोचनालाई आत्मसात् गर्ने बानी र आवश्यक परे आत्मालोचना गर्न सक्ने साहस उनलाई फरक बनाउने गुण हुन्।
उनको राजनीति आक्रामकभन्दा तर्कशील छ। भाषणमा उत्तेजनाभन्दा तथ्य छ, भावनाभन्दा विवेक र आरोपभन्दा समाधान प्रस्तुत गर्न उनी विश्वास गर्छन्। यही कारण उनी युवा, बौद्धिक वर्ग र अनुभवी कार्यकर्ता सबैबीच स्वीकार्य देखिन्छन्।
अर्घाखाँची जिल्ला विष्णु खनालको राजनीतिक कर्मभूमि मात्र होइन, भावनात्मक रूपमा पनि गहिरो रूपमा जोडिएको क्षेत्र हो। जिल्लाको भौगोलिक कठिनाइ, विकासको अभाव र युवाको पलायन उनका चिन्ताका विषय हुन्। सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, कृषि आधुनिकीकरण र रोजगारी सिर्जनालाई उनले सधैं प्राथमिक एजेन्डामा राख्दै आएका छन्।
उनका अनुसार विकास भनेको केवल भौतिक संरचना निर्माण मात्र होइन; जनताको जीवनस्तर सुधार, अवसरको समान पहुँच र सामाजिक न्याय पनि हो। त्यसैले महिला, दलित, जनजाति तथा पिछडिएका समुदायको उत्थान उनका राजनीतिक प्रतिबद्धताका मूल आधार हुन्।
उनी अहिलेले प्रतिनिधि सभा उम्मेदवारको रूपमा चयन भयका छन ।
नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट अर्घाखाँची जिल्ला प्रतिनिधि सभा सदस्य पदको उम्मेदवारका रूपमा विष्णु खनाल ‘मुस्कान’ चयन हुनु उनको लामो राजनीतिक यात्राको एउटा महत्वपूर्ण मोड हो। यो चयन केवल पार्टीको निर्णय मात्र होइन, उनको अनुभव, संगठनप्रतिको योगदान र जनविश्वासको मान्यता पनि हो।
उम्मेदवारका रूपमा उनले जिल्लाका वास्तविक समस्या संसदमा उठाउने, नीति निर्माणमा ग्रामीण भेगको आवाज पुर्याउने र संघीय लोकतन्त्रलाई जनमुखी बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै आएका छन्। संसदलाई केवल कानून बनाउने थलो मात्र नभई जनताको आवाज बोल्ने मञ्चका रूपमा उपयोग गर्ने उनको सोच स्पष्ट छ।
विष्णु खनाल ‘मुस्कान’को राजनीति मूल्यमा आधारित छ। पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र नैतिकता उनका राजनीतिक सिद्धान्तका मूल स्तम्भ हुन्। सत्ता र शक्तिभन्दा जनविश्वासलाई ठूलो मान्ने उनको धारणा आजको राजनीतिमा दुर्लभ तर आवश्यक गुण हो।
उनले बारम्बार भन्ने गरछन,राजनीति सेवा हो, व्यापार होइन। यही सोचले उनलाई कठिन परिस्थितिमा पनि सिद्धान्तबाट विचलित हुन नदिएको देखिन्छ।
समकालीन नेपाली राजनीतिमा विष्णु खनाल ‘मुस्कान’ संयमित, परिपक्व र दीर्घकालीन सोच भएका नेताका रूपमा देखिन्छन्। उनी तत्काल लोकप्रियताभन्दा दिगो समाधानमा विश्वास गर्छन्। सहमति, सहकार्य र संवादलाई राजनीतिक संस्कृतिको मूल आधार मान्ने उनको दृष्टिकोणले भविष्यको राजनीतिमा सकारात्मक प्रभाव पार्दछ ।
